Views: 0 Author: Site Editor Bɔli waati: 2024-02-05 Bɔyɔrɔ: Yɔrɔ
Bi diɲɛ kɔnɔ min bɛ taa teliya la, bolifɛnko fɛɛrɛ ɲumanw sɔrɔli ani minnu tɛ sigida tiɲɛ, o kɛra ko nafama ye ka taa a fɛ. O fura sugu dɔ min ye mɔgɔw kanu kosɛbɛ, o ye doni-ta-wotoro ye. A dabɔra doni girinmanw ta kama ani ka sira sabatilen di ka tɛmɛn laadala bolifɛnw kan, doni bisiw kɛra dugudenw ni jagokɛlaw bɛɛ ka fɛn kanulen ye. Nka mun na i ka kan ka doni ta nɛgɛso sugandi? Nin barokun bɛ nafa suguya caman sɛgɛsɛgɛ ni i ye doni ta nɛgɛso sugandi ka tɛmɛ bolifɛn suguya wɛrɛw kan. K’a ta gazi bɔlenw dɔgɔyali la ka se wari marali ma sɛnɛfɛnw musakaw la, doni bisiw bɛ nafa caman di minnu b’a to u bɛ kɛ sugandili ye min bɛ mɔgɔ kelen-kelen bɛɛ ni jagokɛlaw ɲɛnajɛ. Ka fara o kan, an bɛna doni-ta-nɛgɛsow ka baarakɛcogo caman n’u nafa dɔn kosɛbɛ, k’a jira cogo min na u bɛ se ka ladilan ka kɛɲɛ ni mago suguya caman ye ani ka don don o don ɲɛnamaya kɔnɔ cogo min na. I kɛra bangebaga ye min bɛ fɛɛrɛ nɔgɔman ɲini walasa k’i denw ta walima jagokɛla min bɛ fɛnw lasecogo fɛɛrɛ ɲini min musaka ka dɔgɔ, doni bisiw bɛ sugandi sabatilen ni nafama di. Aw ka fara an kan, n’an bɛ doni bisiw diɲɛ kɔnɔ, k’a dɔn mun na u bɛ ka kɛ siniɲɛsigi bolifɛnw sugandili ye.
Sugandili kɛli a doni bisi ka tɛmɛn laadala bolifɛnw kan, nafa caman bɛ a la minnu bɛ se ka nɔba bila mɔgɔ kelen-kelen bɛɛ la ani sigida la. Nafa jɔnjɔn minnu bɛ doni-ta-wotoro sugandili la, kɛrɛnkɛrɛnnenya la kuran doni-wotoro saba, o ye ka se ka fɛnw walima fɛnw doni belebelebaw ta k’a sɔrɔ i ma i jigi da fɛnɲɛnamafagalanw kan. Ikomi haminankow bɛ ka bonya waati jiginni ko la ani ko a ka kan ka dɔ bɔ gazi bɔlenw na, kuran doni wotoro saba bɛ fɛɛrɛ wɛrɛ sabatilen di jagokɛlaw ni mɔgɔ kelen-kelen bɛɛ ma.
Kuran doni wotoro saba bɛ ni motɛri ye min bɛ baara kɛ ni batiri ye, min bɛ dɛmɛ don ni u bɛ taama, o b’a to taama ka nɔgɔn dugubaw kɔnɔ walima kuluyɔrɔw la. O fɛɛrɛ in tɛ dɔ bɔ farikolo degun dɔrɔn na sotigiw kan, nka a bɛ sira di fana ka fɛnw lase teliya la ani ka ɲɛ. Ni ɛntɛrinɛti jago ni ɛntɛrinɛti sanni bɛ ka caya ka taa a fɛ, fɛn minnu bɛ se ka da u kan ani minnu bɛ teliya, olu ɲinini cayara kosɛbɛ. Kuran doni wotoro saba bɛ kɛ sababu ye jagokɛlaw ka se k’o ɲininiw dafa, k’a sɔrɔ u bɛ dɔ bɔ u ka gazi bɔlenw na.
Ka fara sigida lakanani kan, doni ta nɛgɛso sugandili bɛ na ni wariko nafa fana ye. A tɛ i n’a fɔ laadala bolifɛnw, doni bisiw tɛ fɛnɲɛnamafagalanw wajibiya walima u mago tɛ ladonni na min musaka ka bon. A bɛ se ka kɛ ko wari fɔlɔ min bɛ don kuran doni wotoro saba la, o ka bon, nka kuntaalajan min bɛ kɛ sɛnɛfɛnw ni ladonni musakaw siratigɛ la, o b’a to a bɛ kɛ fɛɛrɛ ye min musaka ka dɔgɔ. Ka fara o kan, dugu dɔw bɛ dusudon walima dɛmɛ di jagokɛlaw walima mɔgɔ kelen-kelenw ma minnu bɛ wuli ka taa bolifɛnw na minnu tɛ fɛnɲɛnamaw tiɲɛ, o bɛ dɔ bɔ musaka bɛɛ lajɛlen na ka taa a fɛ.
Nafa wɛrɛ min bɛ baara kɛ ni doni-wotoro ye, o ye a bɛ se ka fɛn caman kɛ. Ni siraw ka ca ani ni bolifɛnw jɔyɔrɔ ka dɔgɔ, ka laadala fɛnw lase mobili manɛwɛri, o bɛ se ka kɛ gɛlɛya ye. Faan wɛrɛ fɛ, doni bisiw bɛ se ka kɛ fɛn fitininw ye, wa u bɛ se ka teliya, o b’a to bolibagaw bɛ se ka taama sira misɛnninw fɛ ani ka bolifɛn jɔ cogo nɔgɔman na. O tɛ waati dɔrɔn bɔ, nka a bɛ kɛ sababu ye fana jagokɛlaw ka se ka se kiliyanw ma yɔrɔw la, bolifɛnbaw bɛ se ka gɛlɛya sɔrɔ yɔrɔ minnu na.
Ka fara o kan, doni bisiw bɛ kɛnɛya nafa di bolibagaw yɛrɛ ma. Farikoloɲɛnajɛ min bɛ kɛ ka doni ta nɛgɛso boli, o bɛ dɛmɛ ka dusukun ni jolisiraw ka kɛnɛya sabati ani ka farikoloɲɛnajɛ bɛɛ lajɛlen ɲɛ. A bɛ cogo di mɔgɔ kelen-kelen bɛɛ ma u ka farikoloɲɛnajɛ don u ka don o don kow la k’u to u ka baara kunkankow la. O bɛ se ka kɛ sababu ye ka ɲɛnamaya kɛcogo ɲuman sɔrɔ ani ka baara kɛ kosɛbɛ, o min nafa ka bon bi sigida sigilen na.
Cargo bisiw kɛra fɛn ye min diyara kosɛbɛ nin san laban ninnu na k’a sababu kɛ u bɛ se ka baara kɛ cogo caman na ani u bɛ se ka baara kɛ. O nɛgɛso ninnu, n’a bɛ fɔ fana ko doni bisiw, olu dabɔra kɛrɛnkɛrɛnnenya la walasa ka doni girinmanw ta ani ka fɛnw ta ka ɲɛ. Doni-wotoro sugu dɔ min ye mɔgɔw ɲɛnajɛ kosɛbɛ, o ye kuran doni-wotoro saba ye.
Kuran doni wotoro saba bɛ ni kuran motɛri ye min bɛ fanga wɛrɛ di a bolibaga ma, o b’a to a bɛ nɔgɔya ka pedali kɛ ani ka fɛn girinmanw ta. O fɛɛrɛ b’a to u ka ɲi kosɛbɛ baara suguya caman na, i n’a fɔ fɛnw lasecogo, dugubaw kɔnɔ taamaw, ani hali denbaya ka bɔli. Kuran motɛri b’a to bolibagaw bɛ se ka yɔrɔ janw kɛ ani ka jiginni yɔrɔw kɛlɛ k’a sɔrɔ u ma cɛsiri kojugu kɛ.
Kuran doni wotoro saba nafa belebele dɔ ye u ka se ka mobili kɔrɔw bila u nɔ na taama surunw kama. Ni hami bɛ ka caya sigida sabatili la, o nɛgɛso ninnu bɛ fɛɛrɛ wɛrɛ di min bɛ kɛ ni jiri ye ka tɛmɛ laadala bolifɛnw kan. Ni kuran doni wotoro saba kɛra mobili walima moto nɔ na, mɔgɔ kelen-kelen bɛɛ ni jagokɛlaw bɛ se ka dɔ bɔ u ka gazi bɔlenw na, ka dɛmɛ don sigida saniyalen ni kɛnɛya la.
Ka fara o kan, kuran doni wotoro saba bɛ se ka wuli kosɛbɛ, o b’a to bolibagaw bɛ se ka taama dugu siraw la minnu falen bɛ mɔgɔw la ani sira misɛnninw fɛ ni nɔgɔya ye. U bonya ka dɔgɔ ani u minɛcogo teliya la, o b’a to u bɛ kɛ sugandili ɲuman ye dugubaw kɔnɔ, bolifɛnw jɔyɔrɔ ka dɔgɔ yɔrɔ minnu na, wa sirako gɛlɛya ye gɛlɛya ye tuma bɛɛ. Ka fara o kan, se ka fɛnw ta ka taa yɔrɔ la k’a ɲɛsin u ma, o bɛ kɛ sababu ye ka fɛnw bila yɔrɔ wɛrɛ la walima ka u mara cɛmancɛ la, o bɛ waati bɔ ani ka dɔ bɔ doni tiɲɛni farati la.
Kuran doni wotoro saba bɛ se ka baara kɛ cogo caman na, o bɛ tɛmɛn u baaracogo kan fɛnw lasecogo la. Denmisɛn fitininw bɛ denbaya minnu kɔnɔ, olu fana bɛ se ka nafa sɔrɔ o nɛgɛso ninnu na. Kuran doni-wotoro saba caman dilannen don ni doni-yɔrɔbaw ye minnu bɛ se ka denmisɛnw ta, o b’a to u ye doni-ta-wotoro ɲumanba ye ka tɛmɛ laadala wotoroninw kan. Sisan, bangebagaw bɛ se ka bolifɛnw ta lafiya la n’u denw ye k’u to boli la baara dɔw la walima ka dugu lajɛ.
Cargo bisies , kɛrɛnkɛrɛnnenya la kuran doni bisiw, olu bɛ nafa caman di. U bɛ dɛmɛ don ka gazi bɔlenw dɔgɔya, ka sabatili sabati, ka wariko mara, ani ka kɛnɛya sabati. O nɛgɛso ninnu ye fura ye min bɛ se ka kɛ ani min bɛ sabati jagokɛlaw ni mɔgɔ kelen-kelen bɛɛ bolo. U bɛ fɛn caman di ani ka baara kɛ ni fɛn caman ye, i n’a fɔ jagokɛlaw ka fɛnw lasecogo walima mɔgɔ yɛrɛ ka baara. Kuran doni wotoro saba bɛ ka fɛn caman sɛmɛntiya bolifɛnko la, u kɛtɔ ka se ka taama dugubaw kɔnɔ minnu falen bɛ mɔgɔw la, ka doni girinmanw ta k’a sɔrɔ u ma cɛsiri kɛ. Ni an ye nin bolifɛn in minɛ min tɛ fɛnɲɛnamaw tiɲɛ, an bɛ se ka dɛmɛ don siniɲɛsigi la, k’a sɔrɔ an bɛ nafa nafamaw diyabɔ, a bɛ na ni minnu ye.
Ni sannikɛlaw ye kuran taamafɛnw ɲinini fɔlɔ kɛ diɲɛ suguw kama, u bɛ ɲininkali fɔlɔ minnu kɛ, olu dɔ ye eec mobili suguya ye.
Sannikɛla caman minnu bɛ kuran bolifɛnw sɛgɛsɛgɛ, olu bɛ eec mobili daɲɛ sɔrɔ gafesɛbɛnw kɔnɔ, jago barow kɔnɔ, walima bolifɛnw tɔgɔla sɛbɛnw kɔnɔ nka u dalen tɛ a la tuma bɛɛ ko a bɛ min jira tiɲɛ na.
Kuranko nafa bɛ ka bonya diɲɛ kɔnɔ, nka jateminɛ min bɛ eec mobili nafaw lamini, o tɛ bolifɛnw ka kuran ye dɔrɔn.